सांघाई : चिनियाँ विदेश मन्त्री छिन काङको निमन्त्रणामा न्यूजिल्याण्डका विदेश मन्त्री नानया माहुता बेइजिङ भ्रमण गर्ने भएकी छन्।
यो भ्रमण कोभिड-१९ पछि न्यूजिल्याण्डबाट हुन लागेको पहिलो उच्चस्तरीय विदेश भ्रमण हो। न्यूजिल्याण्डका नयाँ प्रधानमन्त्री क्रिस हिपकिन्सले यो भ्रमणलाई 'विश्वव्यापी महामारीपछि देशको पहिलो महत्वपूर्ण व्यक्तिगत मन्त्रीस्तरीय भ्रमण' भनेका छन्। त्यस्तै यो भ्रमण सन् २०१९ यता न्यूजिल्याण्डबाट बेइजिङमा हुन लागेको पहिलो मन्त्रीस्तरीय भ्रमण हो।
'चीनसँग न्यूजिल्यान्डको सम्बन्ध हाम्रो सबैभन्दा महत्वपूर्ण, जटिल र व्यापक सम्बन्ध हो। गत वर्ष हामीले दुई देशबीचको कुटनीतिक सम्बन्धको पचास वर्ष पूरा गरेका थियौं,' मन्त्री माहुताको भनाइ उदृत गर्दै न्यूजिल्याण्डको विदेश मन्त्रालयले भनेको छ, 'चीन न्यूजिल्याण्डको आर्थिक पुनरुत्थानको लागि अभिन्न अंग हो र हाम्रो सम्बन्ध धेरै फराकिलो छ, सांस्कृतिक शैक्षिक र खेलकुदका सम्बन्धहरु फैलिएका छन्।'
उनले भ्रमणका क्रममा व्यापार, जनस्तर, जलवायु र वातावरणीय मुद्दाजस्ता क्षेत्रमा सहकार्य गर्ने विषयमा छलफल गर्न चाहेकोसमेत बताएकी छिन्।
'म हामीले सहयोग गर्ने क्षेत्रहरू, जस्तै व्यापार, जनता-जनता र जलवायु र वातावरणीय मुद्दाहरूमा छलफल गर्न चाहन्छु। म मानव अधिकार लगायत न्यूजील्याण्डका चासो र मूल्यहरू प्रतिबिम्बित गर्ने दृष्टिकोण र परिणामहरूको लागि वकालत गर्न जारी राख्नेछु,' उनले भनेकी छन्, 'म युक्रेनमा अवैध रूसी आक्रमण सहित प्रमुख क्षेत्रीय र विश्वव्यापी सुरक्षा चुनौतिहरूको बारेमा न्यूजील्याण्डको चिन्तालाई पनि उठाउन चाहन्छु।'
बेइजिङमा आफ्नो दुई दिने भ्रमणका क्रममा उनले द्विपक्षीय सम्बन्धका विभिन्न सरोकारवालाहरूसँग पनि कुराकानी गर्नेछिन्। उनले व्यापारिक नेताहरुसँग पनि जोडिनेछिन् र महिला नेताहरुसँग 'ब्रेकफास्ट राउण्डटेबल' पनि आयोजना गर्नेछिन् ।
'यस भ्रमणले हाम्रा चासो र मूल्यमान्यताहरू जस्तै जलवायु परिवर्तन र जहाँ भिन्नता छन्, ती क्षेत्रहरूको विस्तृत दायरामा रचनात्मक छलफल गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ,' मन्त्री माहुताले भनेकी छन्।
सन् २०२३ को जनवरी २५ मा पदभार ग्रहण गरेका न्यूजिल्यान्डका प्रधानमन्त्री हिपकिन्सले सोमबार क्याबिनेटपछिको पत्रकार सम्मेलनमा चीन-न्यूजिल्यान्डसँग निकै महत्वपूर्ण सम्बन्ध' भएको बताएका थिए।
देश-देशलाई जोड्नका लागि व्यक्तिगत अवसरलाई पुनः स्थापित गर्नु महत्वपूर्ण भएको उनको भनाइ थियो। उनले हिपकिन्सले यसै वर्षको अन्त्यमा आफू पनि चीन भ्रमणमा जान सक्ने बताए पनि अहिलेसम्म कुनै भ्रमणको पुष्टि भएको छैन।
गत फेब्रुअरीमा हिपकिन्स र उनका अस्ट्रेलियाली समकक्षी एन्टोनी अल्बानीसले चीनसँगको सम्बन्धका बारेमा कुराकानी गरेका थिए। हिपकिन्सले चीन न्यूजिल्यान्डका लागि 'अविश्वसनीय रूपमा महत्वपूर्ण साझेदार' भएको बताएका छन्।
यस भ्रमणले दुई देशबीचको सम्बन्धले थप मजबुद हुने विश्लेषण गरिएको छ। सांघाई स्थित इष्ट चाइना नर्मल युनिभर्सिटीको अष्ट्रेलियन स्टडिज सेन्टरका निर्देशक चेन होङले महुताको बेइजिङ भ्रमणले चीनको सम्बन्धलाई उच्च महत्व दिएको बताए। उनले अमेरिकी नेतृत्वको पश्चिमी शक्ति राष्ट्रको दबाबका बावजुद नयाँ सरकारले आफ्नो रणनीतिक स्वायत्तता कायम राख्न सक्ने देखाएको उनको भनाइ छ।
अझ यही भ्रमणले न्यूजिल्याण्डका प्रधानमन्त्री हिपकिन्सको बेइजिङ भ्रमणको मार्ग तय गर्ने बताइएको छ। 'न्यूजिल्यान्ड र चीनबीचको उच्चस्तरीय आदानप्रदानले द्विपक्षीय सम्बन्धको विकासका लागि भविष्यको मार्गका लागि मार्गदर्शन प्रदान गर्नेछ र न्युजिल्याण्डले आधुनिकीकरणका लागि चिनियाँ मार्गसँग कसरी समन्वय गर्नेछ र दुई देशका जनतालाई कसरी फाइदा पुर्याउनेछ भन्ने कुराको खोजी गर्नेछ,' चेनले भने।
पूर्वी चीनको शान्डोङ प्रान्तको लियाओचेङ विश्वविद्यालयको प्रशान्त टापु देशहरूका लागि अनुसन्धान केन्द्रका प्रमुख अनुसन्धान फेलो यु लेईले ग्लोवल टाइम्ससँग भनेका छन्, 'न्यूजिल्याण्ड आफ्नो चीन सम्बन्धमा आफ्नो व्यावहारिक हितको बारेमा स्पष्ट छ र यसको स्वायत्तता छोड्ने छैन।'
चीन न्यूजिल्यान्डको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार हो, जसले न्यूजिल्यान्डको कुल निर्यातको करिब ३० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ।
चीनले यस भ्रमणले दुई देशबीचको रणनीतिक सहयोगात्मक साझेदारीलाई अझ समृद्ध बनाउने विश्वास लिएको छ।
'विदेशमन्त्री नानाया माहुताको चीन भ्रमणका क्रममा स्टेट काउन्सिलर तथा विदेशमन्त्री छिन काङले उनीसँग चीन-न्युजिल्यान्ड सम्बन्ध र पारस्परिक हितका अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय विषयमा विस्तृत, गहन विचार आदानप्रदानका लागि वार्ता गर्नेछन्,' चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता वाङ वेविनले भनेका छन्, 'हामी आशा गर्दछौं कि यो भ्रमण दुवै पक्षका लागि हाम्रा नेताहरूको महत्वपूर्ण साझा समझदारीलाई पूरा गर्ने, पारस्परिक सम्मान, पारस्परिक लाभका आधारमा सञ्चार, पारस्परिक विश्वास र सहयोग अभिवृद्धि गर्ने र मतभेदहरू समाधान गर्दै साझा आधार खोज्ने, हाम्रो व्यापक रणनीतिक सहयोगात्मक साझेदारीलाई अझ समृद्ध बनाउने, सम्बन्धलाई आगामी ५० वर्षमा अझ बढी हासिल गर्न सक्षम बनाउने अवसर हुनेछ। र दुवै देश र जनतालाई थप लाभ हरू प्रदान गर्दछ।'
न्यूजिल्याण्डले आफ्नो क्षेत्रीय समुद्र, स्थल र हवाई क्षेत्रमा कडा आणविक मुक्त क्षेत्र निर्माण गर्ने दृढ अडान राख्दै आएको छ। उसले एशिया-प्रशान्त क्षेत्रमा आणविक हतियारको परिचयको विरोधमा चीनसँग साझा आधार साझेदारी गर्छ या गर्दैन् भन्नेमा फरक मत रहँदै आएको छ।
अर्कोतर्फ न्यूजिल्याण्ड 'फाइभ आइज इन्टेलिजेन्स एण्ड सेक्युरिट अलायन्स'को हिस्सा हो। जसमा अष्ट्रेलिया, ब्रिटेन, क्यानडा र अमेरिका सदस्य छन्। अमेरिकासहितका देशले चीन माथि दबाब दिँदै गर्दा न्युजिल्याण्डले भने समन्वयकारी भूमिका निभाउँदै आएको छ।
न्युजिल्याण्डका प्रधानमन्त्री हिप्किन्सले न्युजिल्याण्डको चीन प्रतिको अडानमा परिर्तन नभएको बताएका छन्।
